Speen afbouwen – Drie verschillende fases

Speen afbouwen – Drie verschillende fases

De speen is de eerste maanden na de geboorte een heel efficiënt hulpmiddel om je baby te troosten. De zuigbehoefte van je baby is de eerste maanden namelijk sterk aanwezig. Naarmate je kindje ouder wordt, neemt de natuurlijke zuigreflex af. De zuigbehoefte wordt steeds meer een zuiggewoonte. Vanaf dat moment kan de speen ook lastig worden, zowel voor je kindje als voor jou. In deze blog vertel ik je alles over de voordelen van de speen en wanneer je de speen kunt afbouwen.

Drie verschillende fases

Er zijn drie leeftijden – momenten – waarop het makkelijker of juist moeilijker is om de speen af te bouwen. Aan de hand van deze drie fases zal ik je meenemen in de voordelen en nadelen van het gebruik van de speen in combinatie met het slapen van je kind. Of jij de speen wilt (blijven) gebruiken tijdens het slapen van je kind of liever wilt afbouwen, is natuurlijk helemaal aan jou. Er is geen goed of fout.

  1. Pasgeboren baby’s
  2. De ‘lastige’ tussenfase
  3. Peuters

Fase 1: Pasgeboren baby’s – leeftijd 0 tot 4 maanden

De speen is een fijn troostmiddel voor je pasgeboren baby. Tijdens slaaptrajecten met ouders die een baby hebben in de leeftijd van 0 tot 4 maanden, raad ik vaak aan om een speentje te gebruiken. De speen is – zeker de eerste 4 maanden – een heel goede manier om je baby rustig te krijgen of in slaap te krijgen. Voordelen van de speen zijn:

  • De speen helpt je baby kalmeren en geeft afleiding.
  • De speen kan helpen bij buikkrampjes.
  • De speen helpt je baby rustig worden tijdens huiluurtjes.
  • De speen helpt je baby bij het in slaap vallen.
  • De speen kan in sommige gevallen helpen bij reflux.

En ga zo maar door! De speen kan je baby fysiek- en emotioneel ondersteunen en helpt je baby om te gaan met verdriet, pijn of ongemak in het algemeen. Veel voordelen dus.

Fase 2: De lastige tussenfase – leeftijd 4 tot 8 maanden

De lastige tussenfase. Of juist niet? In deze fase benaderen veel ouders mij om te helpen bij het laten doorslapen van hun baby zonder speen. De speen begint steeds meer te zorgen voor onderbroken nachten en korte dutjes. Dit kan leiden tot een oververmoeide baby, een baby die voornamelijk hazenslaapjes doet, vaker wakker wordt in de nacht, niet goed kan doorslapen of vroeg wakker wordt in de ochtend. Dit resulteert in een vermoeide baby, maar ook vermoeide ouders.

Waar de speen in het begin vooral troost heeft geboden, kan het na een aantal maanden zorgen voor ‘problemen’. Met name slaapproblemen. Misschien herken je dit wel: Je legt je baby in bed met de speen, je baby valt in slaap en na één slaapcyclus wordt je baby wakker en is de speen uitgevallen. Je baby begint te huilen en heeft de speen opnieuw nodig om verder te kunnen slapen. Jij moet telkens naar je baby toe om de speen terug te stoppen. ‘s Nachts en ook tijdens dutjes. Je hebt dus zelf ook weinig momenten van rust en daarbij stoort het je baby in de slaap. Allebei niet fijn!

Komt deze eeuwige struggle je bekend voor? Je zou kunnen zeggen: Is dat nou zo’n probleem? Ja en nee. Jij mag zelf het antwoord geven. Als jij dit geen probleem vindt, dan is het uiteraard geen probleem. Toch verstoort het de slaap van je baby en van jou. Het is een stuk rustiger als je baby kan doorslapen, zonder elke keer wakker te worden door uitvallen speentje. Maak voor jezelf de afweging.

De speen zelf leren bedienen
Als je er geen problemen mee hebt, is het realistisch om te verwachten dat jij de speen moet blijven terugstoppen. Dit zal zo blijven, totdat jouw kindje de speen zelf kan bedienen. Sommige ouders vinden het prima om tot die tijd de speen terug te stoppen. Helemaal oké natuurlijk. Vanaf de leeftijd van 8 à 9 maanden kun je je baby leren om de speen zelf te vinden en ook te bedienen.

Sommige baby’s kunnen dit al vanaf jongere leeftijd. Probeer het gerust met +/- 7 maanden. Lukt het niet? Forceren heeft geen zin. Probeer het over 1 of 2 weken opnieuw. Je gaat je baby leren om zelf de controle te krijgen over de speen. Als dat lukt, ben jij niet meer nodig om de speen telkens terug te stoppen. Het is eerst belangrijk, dat jouw baby de speen zelf kan vinden als deze is uitgevallen. Een aantal manieren om dit makkelijker te maken.

  • Leg meerdere speentjes in het ledikant van je baby.
  • Leg glow in the dark spenen in het ledikant van je baby.
  • Bevestig een klein ademend knuffeldoekje aan de speen, zodat deze makkelijker te vinden is. Op deze manier kan de speen ook minder makkelijk tussen de spijlen van het ledikant vallen.

Oefen overdag met je baby om de speen zelf te vinden en begeleid je baby met het pakken van de speen, naar de mond te brengen en in de mond te stoppen. Laat je baby steeds meer zelf doen. Meer tips om te oefenen met het zelf bedienen van de speen vind je in mijn slaapgids 4 maanden – 2 jaar.

De speen afbouwen
De speen was de eerste maanden je levensredder, nu een vloek en lijkt eerder (slaap)problemen te veroorzaken in plaats van op te lossen. Je wilt hier graag iets aan doen. Rond de leeftijd van 4 tot 8 maanden is het cold-turkey weglaten van de speen over het algemeen vrij makkelijk. Dit komt, omdat je baby op deze leeftijd nog niet zo erg gehecht is geraakt aan de speen. Deze hechting begint meestal sterker te worden vanaf 8 maanden. Je kindje zal dan dus meer verdrietig kunnen zijn als je de speen weghaalt, maar ook dan is het natuurlijk niet onmogelijk.

Als je ervoor kiest om de speen tussen 4-8 maanden cold-turkey weg te laten bij het slapen, is je baby de speen meestal binnen 2-3 dagen vergeten. Waarschijnlijk heeft je baby de eerste dagen wat meer troost nodig. Je kunt eventueel een slaapmethode toepassen om je kindje te kalmeren.

Fase 3: Dreumes & peuters – leeftijd 12 maanden+

Bij kinderen ouder dan 12 maanden, komt de speen in een geheel nieuwe fase. Ik krijg op deze leeftijd vaak de vraag van ouders wanneer het een goed moment is om de speen weg te laten. In deze blog leg ik je uit wanneer dit een goed moment is vanuit slaapperspectief. Ik denk dat een tandarts of logopedist namelijk het advies zou geven om geen speen meer te gebruiken vanwege de gebitsontwikkeling en zou adviseren zo snel mogelijk te stoppen. Uiteraard kun je op alle leeftijden stoppen met de speen. Toch zijn er bepaalde leeftijden die de voorkeur hebben als het gaat om het slapen van je kind.

Als kinderslaapcoach is mijn advies om de speen niet weg te halen als jouw kindje 12 maanden is. Op deze leeftijd is het plotseling weglaten van de speen een stuk lastiger. Je kind heeft een band opgebouwd met de speen, is er erg aan gehecht en de kans is groot dat het voor veel tranen zorgt. Je kind gaat het je niet in dank afnemen. Een dreumes zal in de war zijn en begrijpt niet waarom de speen ineens weg is. Dit is namelijke de enige manier waarop jouw kind tot nu toe heeft leren slapen en je kunt het je dreumes op deze leeftijd nog niet goed uitleggen. Ze begrijpen het dus niet.

Rond de leeftijd van 2,5 jaar kun je je kind uitleggen dat de speen weggaat en waarom. Peuters begrijpen dit. Dit is dan ook de leeftijd waarop ik zou aanraden om te stoppen met de speen, als jouw kindje al wat ouder is. Je kunt op deze leeftijd samen duidelijke afspraken maken rondom het speen-gebruik.

  • Neem je peuter mee in een verhaal en gebruik je fantasie. Je kunt bijvoorbeeld met je kind afspreken, dat jullie de speen samen aan Sinterklaas meegeven.
  • Je kunt de speen aan een baby nichtje/neefje geven, omdat ‘spenen voor baby’s zijn’.
  • Er zijn boekjes te vinden met een envelop op de laatste pagina. Als het boekje uit is, is het tijd om de speen erin te stoppen en op de post te doen.

Betrek je peuter in het verhaal en bespreek van tevoren wat er gaat gebeuren en waarom. Op deze manier zorg je ervoor, dat jouw kind begrijpt wat er van hem of haar wordt verwacht. Je kind komt zo niet voor verassingen te staan. Het kan tijdelijk betekenen, dat jouw kind op een andere manier troost nodig heeft bij het slapen. Er zijn verschillende slaapmethodes die je kunt toepassen om jouw kind deze geruststelling te geven.

Wil je meer weten over het kalmeren van je baby, peuter of kleuter? Mijn slaapgidsen zijn ideaal als je zelfstandig aan de slag wilt. Wil je graag persoonlijk advies of is de speen niet het enige slaapprobleem van je kindje? Neem gerust contact met me op voor een gratis kennismakingsgesprek.

Liefs, Marijke

Deel dit artikel

Lees meer blogs

12 januari 2024

Slaapmethodes

15 oktober 2023

12 maanden slaapregressie

10 oktober 2023

Overgang ritme wintertijd