Wanneer starten met slaaptraining? Hoe vind je het juist moment, wat is de ideale leeftijd, de moeilijkste leeftijd en wanneer kun je beter niet beginnen met slaaptraining? Daarnaast zijn er verschillende manieren om een slaaptraining in te zetten. In deze blog vertel ik je wat je alles over het wel of niet beginnen met slaaptraining.
Wat is slaaptraining, slaapcoaching of slaapbegeleiding (het is maar net welke naam je eraan wilt geven) nou eigenlijk?
Slaaptraining is een manier om baby’s, peuters, kleuters te helpen een gezond slaappatroon te ontwikkelen en het vermogen te ontwikkelen om zelfstandig in slaap te vallen.
Bij een holistische benadering van slaaptraining wordt er rekening gehouden met alle factoren die de slaapkwaliteit van een kind kunnen beïnvloeden. Dit omvat het implementeren van consistente routines vóór het slapengaan, het creëren van een slaapbevorderende en veilige omgeving, het zorgen voor geschikte slaapkleding passend bij het seizoen en de kamertemperatuur, het volgen van geschikte routine schema’s of wakkertijden- en slaaptijden, een juist voedingspatroon, het introduceren van een (vaak nieuwe) kalmeringsmethode waarmee een baby, peuter of kleuter het vertrouwen kan opbouwen om zelfstandig in slaap te vallen, afgestemd op hun leeftijd, behoeften en wensen van de ouders.
Het uiteindelijke doel van slaaptraining is, dat een baby, peuter of kleuter zich op zijn gemak voelt in bed, zowel overdag als in de nacht voldoende kwalitatieve slaap krijgt en daardoor vrolijk en gezond is. Als ze wakker worden, weten ze vol vertrouwen hoe ze weer in slaap kunnen komen zonder dat ze afhankelijke hulp nodig hebben.
Dit vind ik belangrijk om te noemen. Slaaptraining wordt vaak ten onrechte geassocieerd met een ‘laten huilen methode’. Er zijn gelukkig verschillende slaapmethodes en deze is slechts één van de vele benaderingen. Zelf maak ik GEEN gebruik tijdens mijn slaapcoaching van deze zogeheten ‘cry it out’ methode.
Gratis online advies is niet voor niets gratis. Het is algemeen advies, niet afgestemd op jouw kindje, wensen en situatie. Gelukkig zijn veel ouders gebaat bij standaarden, gemiddelden of algemene tips. Vandaar ook mijn algemene tips die je kunt lezen in blogs. Simpele slaapproblemen kun je ermee oplossen.
Als je zoekt naar advies voor je eigen kind en eigen situatie, kun je je suf googelen of tips en adviezen lezen van ouders, forums of slaapcoaches, maar slaapadvies afgestemd op jouw kindje kun je nergens vinden. Slagen de algemene tips niet, dan zou ik zoeken naar een lange termijnoplossing speciaal voor jouw unieke situatie en kindje.
Er zijn veel verschillende slaapcoaches. Voor ieder wat wils! Ik maak zelf gebruik van meerdere slaapmethodes. Een diversiteit aan slaapmethodes en technieken sluit namelijk helemaal aan bij mijn visie. Er is niet één ‘beste’ manier. Voor elk kind en elk gezin werkt iets anders. Het idee dat iedere situatie uniek is staat bij mij centraal. De focus ligt bij mij dus niet op 1 specifieke methode of benadering. Geregeld komt het voor dat we meerdere slaapmethodes gebruiken en het ‘eigen’ maken. Sommige slaapmethodes kunnen baby’s in staat stellen om binnen een paar dagen zelfstandig te leren slapen.
Waar je op kunt letten bij het kiezen van een slaapcoach?
Niet alle baby’s zijn van nature goede slapers. Velen beginnen met hulp van hun ouders, omdat ze moeite hebben met slapen. Dat is hartstikke normaal, maar kan op den duur voor iedereen leiden tot slapeloze nachten. Wanneer dat moment voor jou is, kan alleen JIJ bepalen.
Het is algemeen bekend dat slaap bijna elk aspect van de gezondheid beïnvloedt. Wanneer een baby slaapt, daalt zijn cortisolniveau, komen er groeihormonen vrij, wordt zijn immuunsysteem versterkt, wordt zijn eetlust gereguleerd en ontwikkelt het geheugen.
Daarnaast is slaap voor ouders net zo belangrijk. Een goede nachtrust voor ouders is gekoppeld aan verminderde angst, verminderde prikkelbaarheid, verminderde concentratieproblemen, een lager risico op (postpartum) depressie. Een betere slaap leidt tot een betere levenskwaliteit voor het hele gezin.
Er zijn ook aanbevolen gemiddelden aan slaapuren en kwaliteit voor baby’s om een gezonde ontwikkeling te garanderen. Niet alle baby’s bereiken dit, zelfs met hulp van ouders. Succesvolle slaaptraining kan ertoe leiden dat baby’s, peuters en kleuters ’s nachts 10-13 uur goed slapen, overdag langere dutjes doen, beter eten/drinken en de ontwikkelingsmijlpalen halen.
Er is een zogeheten ‘sweet spot’ voor slaaptraining. De beste, fijnste of handigste leeftijd voor slaaptraining. Dit ligt doorgaans rond de leeftijd van 5 en 12 maanden. Je baby is nu geen pasgeboren baby meer, kan heen- en weer rollen, maar nog niet optrekken, staan of lopen, je baby eet (of begint met) vaste voeding en er is meer behendigheid om de handjes te gebruiken ter kalmering.
Op deze leeftijd is de biologische klok ontwikkelt en heeft je kindje een dag- en nachtritme, waardoor het gemakkelijker wordt om een consistente dagelijkse routine te volgen. Je kindje is nu nog niet zo gehecht aan de huidige manier van in slaap vallen en staat open voor verandering.
De meeste baby’s leren met behulp van slaapcoaching binnen een paar dagen zelfstandig in slaap te vallen, beginnen langer (of helemaal) door te slapen, leren overdag langere dutjes te doen en krijgen overdag een fijne routine van slapen en wakker-zijn.
Ook kun je op deze leeftijd een grote verscheidenheid aan slaapmethodes gebruiken. De meeste baby’s reageren nu goed op ‘zachte’ slaapmethodes, zonder al te veel gestimuleerd te worden door de aanwezigheid van ouders.
De meest uitdagende leeftijd voor het vormgeven van slaapgewoonten ligt doorgaans tussen de 18 maanden en 2,5 jaar. Kinderen hebben op deze leeftijd een sterke eigen wil, zijn zich meer bewust van wat je ooit hebt gedaan (al je verwoede poging om je kindje te laten slapen) en zijn over het algemeen koppiger en mondiger. Je kindje kan nu staan en/of lopen (ook in bed) en de huiltjes zijn vaak met meer emotie en luider. Je kindje houdt het langer vol en kan roepen om papa/mama. Tijdens deze periode gaan kinderen over van baby’s naar peuters en vertonen ze een groter uithoudingsvermogen met sterkere emoties.
Kinderen kunnen nu erg gehecht zijn aan hun bestaande routines en gewoontes, waardoor verandering moeilijker voor wordt. Daarnaast hebben kinderen nu een lagere slaapdruk, waardoor het gebruikelijk is dat er meer weerstand wordt getoond tijdens bedtijd en dutjes. Het weigeren van de slaap komt daardoor vaak voor.
Dit betekent niet dat we alleen op de leeftijd van 5 en 12 maanden een kind kunnen leren slapen. Sterker nog, ik werk met kindjes in de leeftijd van 0 tot 5 jaar. Het is op deze leeftijd heel goed mogelijk om aan slaap te werken en deze te verbeteren. Het is alleen van cruciaal belang om een goed voorbereid plan te hebben, consistent te zijn en te kiezen voor een geleidelijke aanpak. Zeker als je dit alleen aanpakt zonder de steun van een slaapcoach. Het is gelukkig nooit te laat om je kindje (en jezelf) een goede (nacht)rust te geven.
Hoewel je zelfs in de pasgeboren fase voorzichtig nieuwe slaapgewoonten kunt vormgeven, hebben de meeste pasgeboren baby’s hulp nodig om in slaap te vallen. Daarnaast kunnen veel pasgeboren baby’s heel goed en veel slapen. Het is ook nodig dat jij je baby in slaap helpt en het is normaal dat ze hier afhankelijk van zijn. Doe dit vooral!
De eerste weken staan in het teken van hechten en wennen aan elkaar. Je kunt na de geboorte wel aan de slag met de slaap van je baby. Denk dan aan het creëren van een fijne en veilige slaapbasis. In deze fase help ik ouders om op een liefdevolle manier een goede slaapbasis te creëren. Ook zijn er troostmethodes om af te wisselen met het in slaap wiegen, voeden, de draagzak/kinderwagen gebruiken of in je armen slapen. Dit soort methodes zijn helemaal afgestemd op de jonge leeftijd van je baby. Hier zal je in de toekomst veel profijt van hebben. De aanpak sluit dus altijd aan op de leeftijd van je kind.
Ik raad aan om te wachten tot minimaal 4 maanden oud. Na deze leeftijd is de moro-reflex (schrikreflex) verdwenen en kun je langzaam overstappen van een inbakerdoek of inbakerslaapzak naar een gewone slaapzak. Hierdoor krijgt je baby toegang tot de eigen handen om te kalmeren. Ook is de biologische klok ontwikkeld, waardoor je baby een dag- en nachtritme krijgt. Dit helpt om de slaap meer voorspelbaar te maken.
Sommige slaapcoaches adviseren om te wachten met slaaptraining (slaapcoaching of slaapbegeleiding) tot 6 maanden. Vooral omdat dit de leeftijd is waarop (sommige) baby’s technisch gezien de hele nacht kunnen doorslapen zonder voeding nodig te hebben. Al hoeft dit wat mij betreft geen doel op zich te zijn. Ik werk veel met ouders aan onafhankelijke slaapvaardigheden tussen de leeftijd van 4 en 6 maanden, terwijl we toch minstens één (of soms meer) nachtvoeding geven.
Een andere reden voor de aanbeveling van sommige slaapcoaches om te wachten tot 6 maanden, is het gebruik van de ‘cry it out’ methode. Zoals ik eerder zei, gebruik ik deze methode niet en geef ik de voorkeur aan andere slaapmethodes, waardoor je vanaf jonge leeftijd aan onafhankelijke slaapvaardigheden kunt werken. Veel ouders vinden het prettig om in de leeftijd van 4 en 6 maanden te werken aan bepaalde slaapwensen, bijvoorbeeld omdat een kindje naar de opvang gaat.
Tussen de 4 en 6 maanden kunnen slaapdoelen zijn:
Lukt het je niet om in een goed slaapritme te komen? Heeft jouw kindje moeite met doorslapen of is hij juist vroeg wakker? Tijdens slaaptrajecten met ouders, zijn een slaapritme dat niet past bij een kindje en/of het niet (goed genoeg) zelfstandig in slaap vallen de meest voorkomende oorzaken van niet kunnen doorslapen. Ik kan je helpen bij het vinden van een fijn slaapritme en/of we kunnen werken aan het zelfstandig doorslapen van je kindje. Ik help je met liefde verder.
Liefs, Marijke
